Ốc Sên châu Phi có vỏ hẹp hình nón, từ đuôi đến đỉnh vỏ có 7 - 9 vòng xoắn khi ốc trưởng thành. Vỏ thường có màu nâu đỏ với sọc vàng, hoặc không có sọc, màu sắc vỏ có thể biến đổi tùy thuộc vào điều kiện môi trường và chế độ dinh dưỡng, phổ biến là màu cà phê sáng. Con trưởng thành có chiều dài vỏ lên đến 20 cm, tuy nhiên thường chỉ dài từ 5 - 10 cm. Cân nặng trung bình khoảng 32 gram.

Hình 12 và 13. Ốc Sên châu Phi

Ốc Sên châu Phi là loài ốc cạn, sinh sống ở vùng khí hậu nhiệt đới có nhiệt độ và độ ẩm cao, trong nhiều hệ sinh thái như đất nông nghiệp, đất ven biển, rừng tự nhiên, rừng trồng, đất ven sông, đầm lầy, khu vực đô thị, những nơi có cây mục, bụi rậm. Loài ốc này có thể phát triển mạnh tại bìa rừng, rừng tái sinh và rừng trồng. Khi điều kiện khô hạn, ốc thường nằm bất động trong một thời gian. Ốc Sên châu Phi ưa thích hoạt động ở nhiệt độ từ 9 - 29oC và sống được ở nhiệt độ thấp 2oC (ngủ nghỉ đông) và ở nhiệt độ cao 30oC (ngủ nghỉ hè).

Ốc sên châu Phi có môi trường sống chủ yếu là ở trên cạn, là loài ăn tạp, phổ thức ăn rộng nhưng các loại rau màu và hoa quả mới là nguồn thức ăn chính. Ghi nhận cho thấy, loài ốc sên này có thể ăn 500 loài cây trồng khác nhau và trong điều kiện khan hiếm thức ăn, các loài cây kiểng, vỏ cây, vụn bánh mỳ, bánh quy các loại, thức ăn cho gia cầm và kể cả sơn tường nhà cũng được loài ốc sên này tiêu thụ (L.I.N.C., 2008). Các loại cát và đá nhỏ cũng được ốc sên tiêu thụ như là một nguồn bổ sung canxi cho quá trình phát triển vỏ. Bên cạnh đó, ốc sên châu Phi còn mang và phát tán bào tử của Phytophthora palmivora gây bệnh xì mủ gốc trên cacao, tiêu, dừa. Nó mang một số loài sán ký sinh gây bệnh viêm não trên người nếu ăn phải thịt ốc sên không được chế biến kỹ. Vài năm trở lại đây, Bệnh viện Nhiệt đới cũng đã ghi nhận một vài trường hợp bệnh nhân nhập viện điều trị viêm não do ăn phải ốc sên nướng không kỹ.

Tại Việt Nam, tuy chưa có những xác định cụ thể về sự hiện diện của loài ốc sên châu Phi từ khi nào (có giả thuyết cho rằng ốc sên đưa vào Việt Nam vào thập niên 1940, nó theo chân đoàn viễn chinh Pháp vì lúc đó người Pháp thích ăn ốc sên). Các số liệu về mật độ, địa hình phân bố và mức độ gây hại của loài này gây ra chưa được thu thập đầy đủ, nhưng sự hiện diện của chúng là đáng lo ngại. Mặc dù đã xuất hiện tại Việt Nam nói chung và khu vực ĐBSCL nói riêng khá lâu, nhưng có lẽ nhờ mực nước lũ cao hàng năm đã giúp khống chế sự gia tăng mật độ của ốc sên châu Phi trong suốt những tháng mùa lũ.

Ốc Sên châu Phi được coi là một trong những loài ốc cạn gây hại nghiêm trọng cho cây trồng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Với mật độ cao ốc Sên châu Phi có thể ăn hại, phá hủy thảm thực vật. Ở Việt Nam, phân bố rải rác tại một số tỉnh/thành phố trong cả nước nhưng tập trung chủ yếu tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long như Tiền Giang, Vĩnh Long và rải rác tại các tỉnh khác trong cả nước. Thiệt hại do chúng gây ra cũng đã được ghi nhận ở nhiều nơi, nhất là vùng rau của tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long... Bài học từ ốc bươu vàng hiện nay vẫn còn và để không phải đối phó với dịch ốc sên châu Phi trong tương lai gần chúng ta cần phải có những biện pháp tích cực và hiệu quả để ngăn chặn sự phát tán rộng thêm của loài ốc sên này.

Kinh nghiệm phòng ngừa, kiểm soát

Sử dụng biện pháp thu bắt và diệt bằng tay. Trong trường hợp đặc biệt, có thể sử dụng thuốc trừ nhuyễn thể.

                                                                                                                                                                            Lê Minh Vương